Bilge, Y., & Emiral, E. (2021). The mediator role of BIS/BAS systems in the relationship between psychological symptoms and borderline personality features: Conformation from a non-Western sample. Current Psychology, 41, 9008–9018. https://doi.org/10.1007/s12144-021-01386-3
Sınırda Kişilik Özelliklerinde İnhibisyon/Aktivasyon Temelli Sistemler
Bu çalışmada biz, Davranışsal İnhibisyon Sistemi (BIS) ve Davranışsal Aktivasyon Sistemi (BAS)’in, sınırda kişilik özellikleri ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide nasıl bir köprü işlevi gördüğünü inceledik. Gray’in pekiştirme duyarlılığı kuramını (Reinforcement Sensitivity Theory) Türkiye örnekleminde test ettik; çünkü bu alandaki araştırmaların büyük bölümü Batı kültürlerinde yürütülmüş durumda.
286 genç yetişkinin verilerini analiz ettiğimizde, sınırda kişilik özellikleri şiddetinin hem BIS (özellikle kaygı bileşeni) hem de BAS ile ilişkili olduğunu gördük. BIS-kaygı, depresyon, obsesif-kompulsif belirtiler, kaygı ve kişilerarası duyarlılık üzerindeki etkileri aracılığıyla önemli bir rol oynadı. BAS ise depresyon, fobik kaygı ve düşmanlık belirtilerini anlamada kritik bir aracı olarak ortaya çıktı.
Bizim sonuçlarımız, bu sistemlerin yalnızca Batı kültürlerinde değil, Türkiye gibi farklı sosyo-kültürel bağlamlarda da benzer şekilde işlediğini gösterdi. Bu da kişilik özelliklerinin biyolojik temellerinin kültürden bağımsız yönlerini vurgularken, kültürel farklılıkların duygu düzenleme biçimlerine nasıl yansıdığını anlamak için yeni bir pencere açıyor.
Brain-Based Systems Behind Borderline Personality Traits
In this study, we examined how the Behavioral Inhibition System (BIS) and Behavioral Activation System (BAS) mediate the link between borderline personality features and psychological symptoms. We aimed to test Gray’s Reinforcement Sensitivity Theory within a Turkish (non-Western) sample—an important step since most research in this area is based on Western populations.
Analyzing data from 286 young adults, we found that the severity of borderline personality features was linked to both BIS (especially its anxiety component) and BAS. BIS-anxiety mediated the relationships between borderline features and symptoms such as depression, obsessive–compulsive tendencies, anxiety, and interpersonal sensitivity. BAS, on the other hand, mediated depression, hostility, and phobic anxiety.
Our findings confirm that these neurobiological systems operate similarly across cultures. By demonstrating the cultural generalizability of BIS/BAS functioning, we contributed evidence that personality’s biological underpinnings can be universal, while their emotional expressions remain shaped by cultural context.